De stad Napels bij het opgaan van de zon
De stad Napels bij het opgaan van de zon

Toen ik mr. Stan Smith en zijn vrouw Elda ophaalde van het vliegveld, stak Stan gelijk van wal. Nu ze nog goed van lijf en leden waren, wilden ze nog wat van de wereld zien en daarvoor hadden ze een lijst gemaakt van alles wat ze nog wilden zien. Napels, zo zei Elda, stond natuurlijk hoog op ons lijstje, want wie kende niet de uitdrukking: ‘Napels zien en dan sterven’.

Ik vertelde in mijn beste Engels dat er veel verhalen bestaan over de oorsprong van deze uitspraak. De meest voorkomende verklaring is dat de Duitse poëet Goethe deze woorden sprak toen hij, met pijn in zijn hart, Napels weer verliet. Hij was betoverd door de stad, haar schoonheid en de manier waarop de Napolitanen leefden, wat hem ertoe bewoog om deze beroemde woorden op te tekenen.

Napolitanen zouden echter geen Napolitanen zijn om er een eigen draai aan te geven en zo bestaan er nog vele andere versies die de betekenis van deze beroemde uitspraak verklaren.

15

We passeerden de Botanische tuin, gelegen aan de altijd drukke Via Foria. We hadden het geluk om deze open te treffen, aangezien de tuin beperkte openingstijden heeft. Ik stelde voor om even een korte wandeling door de tuin te maken, die de thuisbasis vormt van zo’n 9000 plantensoorten. Een geschikte plek om het gesprek voort te zetten.

Ik vervolgde mijn verhaal. Zo was volgens een van deze verhalen Napels ooit een geliefde bestemming voor mensen met een gebroken hart. Daar moesten Stan en Elda hartelijk om lachen, daarvoor waren ze niet naar Napels gekomen. De schoonheid van Napels wist deze mensen met hun gebroken harten dusdanig te betoveren dat zij tijdens hun verblijf hun liefdesverdriet compleet vergaten. Wanneer het echter weer tijd was om te vertrekken, kwam deze pijn weer opdagen en was het ondraaglijker dan ooit. Raziella, een heks, kon het lijden van deze personen niet aanzien en bedacht hier een oplossing voor. Voor deze mensen bereidde zij een wijnachtig brouwsel waarmee men, door het te drinken, de herinneringen uit het verleden kon vergeten. De ongelukkigen die op het punt stonden om Napels weer te verlaten, bood zij dit drank je aan. Door de kracht van dit brouwsel leek het er bijna op dat men stierf om daarna weer volledig als nieuw herboren te worden.

Ooit hoorde ik nog een andere versie waarin werd verteld dat ter dood veroordeelde gevangenen door Napels geleid werden en op deze manier voor de laatste maal in hun leven Napels te zien kregen en deelde deze versie eveneens met Stan en Elda.

21

Toen ik doorhad dat ze volledig geboeid naar mijn verhalen luisterden, vertelde ik over een merkwaardige droom die ik laatst had waardoor ik de vrijheid heb genomen om een nieuwe draai aan deze beroemde woorden te geven en een volledig nieuwe uitspraak te creëren. ‘Napels zien en er dan achter komen dat je minimaal honderd levens nodig hebt om alles te kunnen zien.’ Want het is waar: Napels is rijk aan geschiedenis, verhalen en legendes die je in een paar dagen tijd onmogelijk allemaal kunt leren kennen.

Ik vertel het echtpaar meer over mijn bijzondere droom waarin ik in gesprek was met een oudere man die Napels nog nooit had bezocht. Hij haalde deze beroemde woorden aan om aan te geven dat hij een laatste reis wilde maken naar deze geheimzinnige stad, opdat hij daarna vredig heen kon gaan. Zoals dat gaat in dromen, bevond ik mij plots midden in Napels, samen met deze beste man. Terwijl we door de zigzaggende steegjes van het historisch centrum liepen, stonden we om de paar stappen stil. Elke keer kwam er namelijk weer een verhaal om de hoek kijken of liepen we tegen een imposant gebouw aan met een bijzondere geschiedenis die verteld moest worden. En dan de vele gebruiken en tradities waar elke Napolitaan wel een andere verklaring voor leek te hebben en dit gepassioneerd met ons wilde delen. Ook moesten we zo veel lekkernijen proeven en dronken we wel honderden kopjes koffie waardoor we stuiterden van de cafeïne, maar te vol zaten om nog een stap te kunnen verzetten. Op een gegeven moment drukte de man zijn handen tegen zijn oren. Ik keek hem verbaasd aan en vroeg wat er aan de hand was. Hij vertelde mij dat zelfs de straattegels verhalen begonnen te vertellen over de stad, over de wereld die zich onder hen bevond. Enigszins gefrustreerd vervloekte hij Goethe en zijn woorden om eerst Napels te zien en dan te sterven. ‘Onmogelijk!’ riep hij uit, ‘Ik zal het eeuwige leven nodig hebben om de schatten en geheimen van deze stad allemaal te kunnen zien, om haar daadwerkelijk te kunnen begrijpen.’

20

Zonder mij ook maar een keer te onderbreken, hadden Stan en Elda vol aandacht naar mij geluisterd. Ik was verbaasd dat ze uiteindelijk niet veel toe te voegen hadden aan mijn verhalen en hun reactie nogal ingetogen was.

Na de hele dag met hen op stap te zijn geweest, namen we afscheid en zouden we elkaar aan het einde van de week weer bij de B&B zien om gedag te zeggen. Mijn verbazing was dan ook groot toen ik op de dag van vertrek bij de B&B kwam en zag dat de koffers niet ingepakt waren. Ik keek naar de tijd en rekende snel dat ze nog maximaal 15 minuten hadden voordat ze richting het vliegveld zouden moeten vertrekken. De verbaasde blik op mijn gezicht kon ik niet verbergen en deed Elda en Stan dan ook in lachen uitbarsten.

2

Ze vertelden mij dat ze erg onder de indruk waren geweest van mijn verhalen, die over de droom met de oude man in het bijzonder. Dit verhaal bleef dan ook de hele tijd door hun gedachten spoken toen ze de daaropvolgende dagen de stad introkken om deze te verkennen. Bij elke bezienswaardigheid, bij elk verhaal, bij elke nieuwe lekkernij die ze uitprobeerden, was het alsof de man uit mijn droom in hun oren fluisterde: ‘Je zult het eeuwige leven nodig hebben om hier alles te kunnen zien!’.

Toen ze na een lange dag dwalen door de stad uitgeput terugkwamen in de B&B en in de tuin genoten van een welverdiend drankje, gooide Elda er een paar woorden uit om te zien hoe Stan hierop zou reageren. Toen zij in zijn ogen een bepaalde twinkeling waarnam, begreep ze dat ze zojuist samen een belangrijke beslissing hadden genomen.

1 De dagen erna voegden ze dan ook direct de daad bij het woord en via de uiterst behulpzame B&B eigenaresse kwamen ze in contact met de juiste personen die hen op weg konden helpen. Alles verliep op rolletjes waardoor Stan en Elda mij nu vol trots een bosje glimmende sleutels konden tonen. Een paar uur eerder hadden zij getekend voor een ruim appartement met uitzicht over de Golf van Napels. Met een knipoog zei Stan dat ze dan wel niet het eeuwige leven hadden en zich erbij neer moesten leggen dat ze nooit alles zouden kunnen zien in deze geweldige stad, maar op deze manier een goede oplossing hadden weten te vinden.