.. ..
Montefegatesi en Barga in de Garfagnana
Montefegatesi en Barga in de Garfagnana
Tevreden over dit artikel?
Thank you for rating this article.

Ik heb een winter in de Garfagnana gewoond. Een niet geheel, zoals ze dat noemen, onverdeeld genoegen. Het heeft me een paar jaar gekost om te kunnen omzien zonder wrok en de mooie dingen te herinneren. En die zijn er legio. Maar laat ik beginnen om te zeggen dat de winter niet de beste tijd is om dit stukje Toscane te bezoeken. Daarna wordt het allengs beter..

Montefegatesi ligt hoog boven de andere 28 dorpen deel uitmaken van de gemeente Bagni di Lucca. Om precies te zijn op zo'n 842 meter boven de zeespiegel. Door de strategische ligging werd het door de burgers van Lucca vooral gebruikt om de grens met Modena te verdedigen.

De pastorale van San Gemignano bij Bagni di Lucca

Eind oktober toen ik arriveerde, was ik onder de indruk: het landschap, de herfstkleuren en om de paar kilometer een dorpje dat in schilderachtigheid wedijverde met het vorige. Een tiental kilometers achter Bagni di Lucca de heuvels in en halverwege de bossen voorbij, opent zich een lieflijk landschap waar iedere dag de pastorale begint met een herder en zijn schapen. Vooraan loopt de beldrager die je al klingelend een half uur voor aankomst van de kudde aan hoort komen, er achter een border collie die, hoewel neefjes, niet veel op heeft met mijn eigen exemplaar.

Montefegatesi Uitzicht Weg

De lucht is blauw, de zon schijnt op al die eeuwenoude stenen, straten, muren, kerktorentjes en gewelven, diepgrijs, zwart en mosgroen vooral daar waar een stroompje naar beneden siepelt. Alles in miniatuur, de dorpen zijn niet meer dan een paar steegjes groot, maar er is altijd wel een piazza. Om de twee, drie dorpen is er een winkel, die de omgeving van brood en melk voorziet en flessen gas als het zo uitkomt.

Mosgroen

Kastanjemeel als volksvoedsel voor de arme bevolking

De bergen van de Garfagnana zijn bosrijk vooral loofbomen, zoals de veel voorkomende tamme kastanje, een boom die door de eeuwen heen een belangrijke voedselbron was voor de regio zelfs tot ver na de Tweede Wereldoorlog. Helaas raakten de bomen besmet met een ernstige virus die het grootste deel van de kastanjebomen velde en grote verwoestingen aanrichtte in de voedselketen.

Montefegatesi Dante Monument

Er werd een programma voor het aanplanten van nieuwe bomen ingevoerd om erosie van de bodem te beperken, vooral pijnbomen met hun lange wortelstelsels werden hiervoor gebruikt, want bij hevige regenval, in de winter bijna een dagelijks gebeuren, worden hele stukken van de bergen weggespoeld en veel wegen onbegaanbaar. De kastanjes beginnen zich nu langzaam te herstellen en de productie van kastanjemeel komt weer op gang. De regio staat ook bekend om de productie van Farro (spelt) en voor de oogst van porcini (eekhoorntjesbrood).

Orrido di Botri, een ravijn waar Dante zijn hel aan ontleende

Natuurpark

Er zijn niet veel doorgaande wegen in de Garfagnana, meestal is het de berg op totdat je niet verder meer kunt en dan dezelfde weg terug. Maar het loont de moeite om het achterland te ontdekken. Ga je bij Bagna di Lucca omhoog dan raak je uiteindelijk in het natuurpark Orrido di Botri, een zelfs in de zomermaanden weinig bezocht, maar onbeschrijfelijk mooi en wild park. Ik zou bijna zeggen ten onrechte, maar de toegang is beperkt en zonder gids is het, voor een doorsnee wandelaar, niet aan te raden om zich er in te begeven zonder de kans te lopen te verdwalen.

Even voorbij Montefegatesi kijk je er van bovenaf op en als de zon bij het ondergaan door de wolken breekt, lijkt het alsof de bossen beneden in brand staan, fel oranje licht strijkt er langs tot de zon zich weer achter een dikke grijze wolk verschuilt.

Montefegatesi waar de inwoners als tijdverdrijf Homerus lezen

20140202 IMGP7149

Montefegatesi is, van de 25 dorpen waaruit de gemeente Bagni di Lucca bestaat, zeker een van de mooiste en oudste, het wordt al genoemd in de 10de eeuw. De heuveltop is vaak in nevels gehuld, maar dat draagt eigenlijk alleen maar bij aan de schoonheid. Dante heeft hier gewoond en daar heeft de bevolking dan ook een standbeeld voor opgericht. Dante schreef hier, naar men zegt, zijn hoofdstuk over de hel, Inferno. En als hij hier, net als ik, een winter doorbracht is dat goed te begrijpen. Het is niet zelden dat je vier jaargetijden in één middag voorbij ziet komen in het dorp op de berg.

20131228 C280309

WW2 heeft het dorp niet zonder kleerscheuren doorgemaakt, bij de pomp op het kerkpleintje worden een aantal inwoners herdacht die als vergelding werden vermoord. In de 19de eeuw was Montefegatesi een centrum van vrijdenkers in Italië, iets wat je minder verwacht van een afgelegen bergdorp, waarvan de inwoners ook nu nog de klassiekers als Homerus, Vergilius en Dante goed schijnen te kennen. Waar winterse isolatie al niet goed voor is! Als je op het hoogste punt bij het standbeeld van Dante bent aangeland kan je mijn andere bestemming zien liggen, Barga.

De Schotse hooglanden van Barga

20131126 B269514

Om Barga, dat gelegen is in een andere interessante vallei van de Garfagnana, te bezoeken moet je eerst terug naar Bagni di Lucca, je pakt de tweede brug rechts na Bagni, dus niet die bij Fornoli die naar de supermarkt Penny´s gaat, maar bij Borgo a Mozzano, je rijdt dan langs de Ponte della Maddalena of Duivelsbrug, een hoogstandje van middeleeuwse bruggenbouwers die je gezien moet hebben. Daarna ga je de rivier over en volg je de zuidoever naar Barga, een van mooiste stadjes van de streek. Hoewel je, als je nog een stukje doorrijdt, bij een van de mooiste dorpen van Toscane uitkomt, Castiglione di Garfagnana. Ik moet toegeven dat ik daar niet ben geweest, want ik kwam maar moeilijk voorbij Barga.

20131126 B269516

Vanaf de late 19de eeuw verliet een groot deel van de bevolking de straatarme streek om hun geluk elders te zoeken in de wereld. Schotland en met name de streek rond Glasgow was een bekende bestemming, maar velen emigreerden ook naar Amerika, Australië en Zuid Amerika.

20131126 B269605

Velen van hen keerden een twintigtal jaren geleden terug naar hun ouderlijk dorp en vandaar de grote hoeveelheid Engelssprekenden die in deze streek te vinden is. In het stadje Barga is een museum die deze emigratie in beeld brengt. Maar ook in andere plaatsen zijn herinneringen te vinden.

Sta niet verbaasd als je tijdens wandelingen in de bossen meer Engels hoort spreken dan Italiaans bij andere wandelaars die je op je pad tegenkomt. En neem maar van me aan dat het geen toeristen zijn die hier met busladingen werden gedeponeerd. In het 50 inwoners tellende dorp waar ik verbleef de winter woonden 2 Engelse families, een Amerikaan en een handvol Schotten. Ongeveer de helft van de totale bevolking, stuk voor stuk teruggekeerde emigranten.  

Barga heeft een mooie kathedraal die op het hoogste punt van het dorp staat en het uitzicht vanaf dat punt is zeker de moeite van de klim waard. Aan de andere kant van de heuvels ten westen liggen de zonnige badplaatsen Camaiore en Viareggio, hemelsbreed een kippeneindje, in werkelijkheid een compleet andere wereld.

In het najaar vindt er een chocolade festival plaats dat grote bekendheid heeft gekregen, een reden te meer voor een bezoek aan Barga dat verder geen beroemde monumenten heeft, zoals in het verderop gelegen Castelnuovo di Garfagnana, maar waaraan ik toch mijn hart verloor.

20131126 B269550

Meer foto's uit de Garfagnana & Montefegatesi, klik hier

Meer foto's uit Barga klik hier.

Meer informatie: Servizio Turismo e Promozione del Territorio Lucca
Contactgegevens
Palazzo Ducale Cortile Carrara 1
55100
Lucca
(LU)
Toscane
Italië

Bestel een goede wijn uit de regio

  • Chianti Classico Gherardino Riserva 2014 € 16,-
  • Chianti Classico Riserva 2013 € 18,-
  • Chianti Classico Vigneto La Selvanella Riserva 2013 € 20,-
  • Morellino di Scansano Capatosta 2015 € 20,-
  • Chianti Rufina Quona Riserva 2014 € 22,-
  • Carmignano Scanti Blasii 2011 € 22,-
  • La Pineta 2015 € 25,-
  • Vallin dei Ghiro 2015 € 25,-
  • Chianti Classico Gran Selezione Vigna Capannino 2013 € 28,-
  • Morellino di Scansano Calestaia Riserva 2013 € 28,-
  • Quercegobbe 2014 € 28,-
  • Chianti Classico Gran Selezione Vigneto San Marcellino 2013 € 30,-
  • Chianti Classico Riserva Tenuta Villa Cerna 2014 € 30,-
  •  Maremma Toscana Cilliegolo San Lorenzo 2014 € 30,-
  • Salamartano 2013 € 30,

* Prijs aan de wijngaard, prijzen kunnen uiteraard verschillen indien u deze bestelt in een restaurant. Deze lijst met topwijnen word jaarlijks samengesteld door de Italiaanse Vereniging van Sommeliers.

Handige vakantie links

* Voorwaarden Belvilla Promocode : De reservering moet worden gemaakt voor 30 oktober 2020 en geldt voor verblijven tot 30 oktober 2020
Minimale boeking bedrag - 500 euro
Toepasselijk op alle vakantiehuizen

Waar gaat een gastronoom eten in Toscane?

  • Da Chiano in Montemerano (GR)
  • Enoteca Pinchiorri in Florence (FI)
  • Cibreo in Florence (FI)
  • Essenziale in Florence (FI)
  • La Tenda Rossa, Loc. Cerbaia (FI)
  • La Torre del Castello del Nero, Tavernelle Val di Pesa (FI)
  • Osteria di Passignano, Tavernelle Val di Pesa (FI)
  • Il Falconiere - Loc. San Martino a Bocena in Cortona (AR)
  • La Tana degli Orsi in Prato Vecchio (AR)
  • Osteria del Borro in Frz. San Giustino Valdarno (AR)
  • Trattoria Enrico Bartolini Alla Tenuta L'Andana in Loc. Badiola, Castiglione della Pescaia (GR)
  • Oasi in Follonica (GR)
  • In Vernice in Livorno (LI)
  • La Pineta in Loc. Marina, Bibbona (LI)
  • Il Merlo in Lido di Camaiore (LU)
  • Lorenzo in Forte dei Marmi (LU)
  • Romano in Viareggio (LU)
  • Pepe Nero in San Miniato (PI)
  • Arnolfo in Colle Val d'Elsa (SI)
  • Heinz Beck Seasons a Castello di Fighine in San Casciano di Bagni (SI)
  • La Frateria di Padre Eligio in Cetona (SI)

* Deze lijst met aanbevolen restaurants in Toscane is niet volledig maar kwalitatief goed, de restaurants en osterie zijn uit onze eigen ervaring samengesteld maar ook volgens tips van Italiaanse sommeliers. Sommige provincies staan niet op deze lijst omdat deze vrij weinig worden bezocht door toeristen en algemeen plaatsgebrek. Zoek je een restaurant dan kan je altijd contact opnemen met de redactie@dolcevia.com, we geven je graag advies.