Een fietser eet een broodje op de stoep - Via Lancellotto in Finalborgo
Een fietser eet een broodje op de stoep - Via Lancellotto in Finalborgo

Waar moet je naartoe in Italie voor een autovrij dorp, vlakbij de kust met middeleeuwse oorsprong en flink veel gezonde restaurants en gezellige aperitivo's? Vooral bekend als MTB en bergsport bestemming kunnen we je garanderen dat Finalborgo veel meer kan bieden aan de slowtoerist die zowel natuur, stranden en goed eten zoekt.

Altaar op de Piazza San Bagio

Tenzij je een verwoed MTB Biker bent, heb je Finalborgo waarschijnlijk links laten liggen, want je kunt niet zoveel middeleeuwse dorpen zien in zo weinig tijd. Ik weet het, in Italië is er geen gebrek aan, maar Finalborgo is wel een beetje uniek, en dan zeg ik dat als kenner. Ook wel bekend als Finale Ligure, waar Finalborgo onder ressorteert, is het mooiste aan dit plaatsje het feit dat het misschien wel het jongste oudste dorp is van heel de Italiaanse Rivièra van Ventimiglia tot aan La Spezia. Wat bedoel ik daar nu weer mee, jongste oudste dorp? Nu, dat is gemakkelijk, want in tegenstelling tot veel dorpen uit de 14de eeuw trekt Finalborgo een jong sportief publiek, en velen blijven er na een vakantie ‘hangen’, zelfs Nederlanders.

Bar Centrale aan de Piazza Giuseppe Garibaldi

Muren en torens omsluiten autovrij dorp

Hoe is dat zo gekomen? 365 dagen per jaar buitensport, het dorp is meegegroeid in de trend van fietsen, mountainbiken, klimmen en wandelen. Sporten met een korte leercurve en perfect voor mannen van midlife crisis tot adrenaline junkie, plus daar tussenin nog wel een vrouw of twee. Nee, dit is niet seksistisch bedoeld, of misschien lag het aan het moment van mijn bezoek, eind oktober, er waren echt weinig vrouwen op de fiets te vinden, ook geen autoverkeer trouwens maar wel veel testosteron op stoere MTB bikes met ‘forks’ van 160mm en enge maskers.

Ik heb begrepen uit twee gastblogs van de Nederlandse MissMTB dat dit met de vering te maken heeft. Zij gaat nu al twee jaar achter elkaar op vakantie naar Finalborgo want, er is duidelijk niets dat kan concurreren met het uitzicht en de panoramische ritten langs de kust. Om een beetje een idee te geven over de outdoor industrie in deze stad aan de Rivièra di Ponente, op een gebied van 35 km2 met 11.680 inwoners zijn er maar liefst 15 sportwinkels, en dat aantal lijkt ieder jaar toe te nemen. Maar mijn persoonlijke mening is, dat Finalborgo nog wel meer biedt dan buitensport. Het dorp ligt binnen middeleeuwse muren en heeft haar authentieke charme niet verloren, zelfs temidden van al dat fietsgeweld.  Kom je trouwens met de auto dan kun je deze parkeren aan de Porta Mezzaluna

Basilica de San Bagio in Finalborgo

Freeclimbing en aangelegde fietspaden

Naast de aangelegde fietspaden voor mountainbikers rondom Finalborgo is het dorp ook een van de belangrijkste centra voor free climbing in Italië. In de smalle steegjes van het dorp is het gebruikelijk jonge mensen tegen te komen met bergschoenen en rugzakken vol touwen, die uit heel Europa zijn gekomen dankzij de mond-tot-mondreclame. Er bestaat een amfitheater van kale rotswanden zoals Rocca di Parti, Monte Sordo en Piano Marino die het prachtige dorp omringen. Gedurende het hele jaar worden er in Finalborgo en Final Ligure veel sportevenementen gehouden zoals het Flow Festival en de Enduro World Series.

Burgum Finarii Caffè

Finale Outdoor

Het gebied dat Finale bestrijkt, heeft voortdurende zorg en onderhoud nodig en Finale Outdoor wil iedereen blijven verwelkomen op de prachtige paden en rotsen. Om plezier en veiligheid jaar na jaar te garanderen hebben ze een innovatief instrument geïntroduceerd dat ze in staat stelt de nodige fondsen te verzamelen om het onderhoud van de paden en rotsen te plannen met de hulp van al iedereen die het gebied gebruikt voor de buitensport. Wanneer je de outdoor kaart koopt voor maar € 10,- dan krijg je als lid verschillende voordelen in en rondom Finalborgo, maar help je ook de gemeente de omgeving te onderhouden.

Kopen via: https://www.finaleoutdoor.com/en

Bergsport en Speleologie Vereniging aan de Via Beretta

Terecht tussen mooiste dorpen van Italie

Het wordt terecht gerekend tot de mooiste dorpen van Italië. Wandelend door de pittoreske straatjes kun je zien dat het dorp nooit ware armoede heeft gekend, de straten zijn glad en netjes aangelegd, aan de hoeveelheid goed bewaard gebleven gebouwen uit verschillende tijdperken, de 4 imposante stadspoorten en middeleeuwse bastions tussen lange stadsmuren met kantelen. Finalborgo zou er niet zijn geweest zonder het markiezaat van Finale, deze familie ben ik bijna verplicht te noemen in mijn verhaal, het voorziet het dorp ook van enige curiositeit op historisch gebied. De naam is afgeleid van Burgum Finarii, een grensgebied in de Romeinse tijd en het administratieve centrum van het markgraafschap Del Carretto tussen de 14e en 16e eeuw. Het wordt ook wel Borgo di Finale genoemd zodat je de Marina op zo’n 2 km afstand met de zandstranden en het oude gedeelte uit elkaar kunt houden. 

Legatoria Del Borgo in het dorp Finalborgo

De bezienswaardigheden van Finalborgo

De vorm van de gemeente Finale Ligure is bijzonder. Het markgraafschap ligt ingesloten door de rivier Aquila in het oosten en de rivier Pora in het westen, die langs beide zijden lopen van een voorgebergte waarop het Spaanse Fort San Giovanni gebouwd werd ter verdediging voor aanvallen van de Republiek Genua. De omringende muren dateren uit het midden van de 15de eeuw. Er zijn 4 schitterende poorten die tussen de muren liggen, Porta Reale uit 1702 waarop een groot wapenschild van de familie Del Carretto, Porta Romana, Porta Testa (beide uit 1452) en Porta Mezzaluna, hoger gelegen richting Forte San Giovanni. 

Het familiewapen van de markies del Finale

De basiliek van San Biagio is een van de best bewaarde barokke kerken van Italië en werd in de 17e eeuw gebouwd op de resten van een 14e-eeuwse kerk, waarvan de apsis en de laatgotische klokkentoren nog over zijn. De buitengevel is niet bijzonder opvallend, maar het interieur is bijzonder rijk versierd, met drie beuken waarin kostbare beeldhouwwerken bewaard zijn gebleven.

Fort San Giovanni bereik je via de Via Beretta, een steile weg aan de noordkant van het dorp, het fort  kun je bezoeken van dinsdag tot en met vrijdag van 16.00-20.00 en op zaterdag en zondag 14.00-20.00. Reserveringen via  de website :  https://www.musei.liguria.beniculturali.it/prenota

 Piazza di Porta Testa in het dorp

Onder het belangrijkste erfgoed behoort zeker het complex van Santa Caterina, van buitenaf wat saai, maar dat is misleidend. Aan de kloostergang aan de noordzijde, vind je het stedelijk museum en een archeologisch museum met een buitengewone collectie die teruggaat tot de prehistorie, met talrijke zorgvuldig bewaarde vondsten. Van de Neanderthaler tot fossielen uit het Paleolithicum die overal in het Finale-gebied zijn gevonden, vooral in grotten die getuigen van de aanwezigheid van nederzettingen vanaf het neolithische tijdperk. 

Archeologisch Museum & Klooster van Santa Caterina,  Volwassenen € 5,00. Openingstijden: Van september tot juni: van dinsdag tot zondag, 9.00-12.00 / 14.30-17.00.  Juli en augustus: van dinsdag tot zondag, 10.00-13.00 / 16.00-19.00. Gesloten op maandag - Website: http://www.museoarcheologicodelfinale.it

Via del Vicario in het dorp

Tijdens het Romeinse rijk waren er in dit gebied verschillende nederzettingen vanwege de nabijheid van de haven Varicottis (nu Varigotti). Het eerste document waarin de stad wordt genoemd dateert uit 967, toen het werd opgenomen in de Marca Aleramica, later werd het geërfd door de familie Del Carretto, die er een machtig markgraafschap van maakten door naburige leengoederen in op te nemen, ze maakte hier geen vrienden met de Republiek Genua. 

Via Sacrestia in het dorp

Het oudste theater van Ligurië. 

In 1803 stelden de belangrijkste families van Finalborgo een programma op met de  bedoeling de stad te voorzien van "een geschikte plaats voor de opvoeding van de jeugd en de vorming van goede gewoonten". Het theater, met een capaciteit van 250 zitplaatsen verdeeld over 24 loges en een kleine zaal en is het oudste theater in Ligurië. Je kunt het bezoeken in het kader van het project Musea Diffuse Finale.

Musea Diffuse Finale - Piazza Aicardi  Museum website: https://www.mudifinale.com

Kita Via Nicotera

Na verschillende veldslagen werden de Del Carretto’s in 1385 gedwongen het grootste deel van hun land aan de Genuezen af te staan wat niet echt goed afliep, er volgde een grote oorlog in 1447, die eindigde met de overwinning van Genua. 

Gelukkig  kreeg Alfonso I Del Carretto in 1496 het gehele markizaat toch weer terug van keizer Maximiliaan I, maar het wanbeleid en de ergernissen vanuit Genua en ook de lokale bevolking zou deze heerschappij niet lang duren. In 1571 viel de markgraafschap ten onder aan het bewind van Spanje, waarna het vroeg in de 18de eeuw terug ging naar Genua onder het akkoord van Aken. De stad werd in 1815 deel van het Koninkrijk Sardinië en daarna in 1861 werd het onderdeel van het Koninkrijk Italië. 

Winkelen in Finalborgo 

 Kita aan de Via Nicotera in het dorp Finalborgo

Al moet ik 100 km omrijden, dan doe ik dat graag voor de leuke boetiekjes en winkeltjes in Finalborgo. De meesten liggen in de straatjes die op het Piazza Garibaldi uitkomen, het drukste plein met de Bar Centrale, een goede gelateria en in het midde van het plein in een mozaïek van grote keien, het wapenschild van de familie Del Carretto.  Noemenswaardig is Kita (Via Giovanni Nicotera, 58), een winkeltje met een mix aan kleding uit Indonesië en Italië van drie avontuurlijke jonge zakenpartners met een liefde voor cultuur en verre bestemmingen. https://www.instagram.com/kitafinalborgo/ Hiernaast, bijna op het Piazza Garibaldi, de Boutique del Borgo, met elegante kleding van Italiaanse merken http://www.boutiquenelborgo.it  en Blanchita in de Via Torcelli nr. 27. https://www.blanchita.com. Il Pozzo Dei Desideri verkoopt typische gastronomische streekproducten zoals de marmalade van Chinotto uit Savona of olijfolie uit Taggia. 

Winkels aan de Piazza Giuseppe Garibaldi in het dorp Finalborgo

Het niveau van leuke boetiekjes is hoog, misschien omdat het moeilijk concurreren is tegen de hoeveelheid sportwinkels van het dorp. Op iedere hoek is het bergsport en fietsboetieks, of liever Bike, Outdoor Shops en Suspension Service Shops, alles gaat hier in het Engels. De belangrijkste, met de super koele namen zijn Soul Cycles waar je ook serieuze MTB bikes kunt huren (Via Dante Alghieri). The Ultimate Bike Shop  (Strada di Gorra, 10).  Cube Rental Center & Bike Shop (Via Domenico Brunenghi, 179) en Salty Stone Bike Rent (Via Domenico Brunenghi, 153). Voor bergsporters is er ook genoeg keuze aan outfits en top gear, bijvoorbeeld de Mountain Shop Finale Ligure, Finale Climb, Riviera Outdoor en Outpost Mountaineering, ze liggen allemaal op twee passen van elkaar rondom het Piazza Garibaldi.

Bergsport winkel aan de Piazza Garibaldi in het dorp Finalborgo

Hoe werkt het Mountainbiken in het Italiaanse dorp Finale

Er zijn verschillende manieren om te genieten van een MTB of bergsportvakantie in Finale. Ben je een beginner of wandelaar dan zijn er paden langs de zee, rustige paden rondom het fort, maar het zijn misschien wel de MTB’rs die hier het beste aan hun trekken komen. Van februari tot november kunnen fietsers, maar ook wandelaars dankzij het weer in Italie van de Rivièra genieten van de binnenwegen met hellingen die vrij zijn van verkeer. Er zijn genoeg paden die niet hoger liggen dan 350 meter boven zeeniveau met hellingen van zo’n 3%. Voor de extreme rider zijn er hellingen van 5-10% tot ongeveer 1000 hoogte. Heb je geen zin om naar boven te puffen, dan zijn er genoeg fietshandelaren die je een lift naar boven geven, je moet dat wel vooraf reserveren. Speciale MTB vakanties zijn er ook, maar ik verwijs je hiervoor heel graag door naar MissMTB die over haar ervaringen vertelt in de MTB Blog. https://missmtb.com

MTB wedstrijd deelnemer Final Ligure

Restaurants en agriturismi in het historische dorp Finalborgo 

Een van de leukste vakantie activiteiten naast sporten in de natuur is natuurlijk eten in goed gezelschap in een typische osteria of restaurant en in Finalborgo heb je zoveel keuze dat het moeilijk is hierover advies te geven want ik kan natuurlijk niet overal gaan eten. Na het biken zijn de bekende ontmoetingspounten voor eenh aperitief de Burgum Finarii Caffè of de hiernaast gelegen Petricore Farm Bistro. In het weekend rondom 17.00 is het hier aanschuiven geblazen voor een biertje tussen de wielertoeristen. Rustiger is het in de straatjes tussen het Via Torricelli en Via Lancellotto met bars en bistro’s, veelal met gezonde keuze en met lokale 0KM producten. Typische gerechten die je in deze buurt gaat eten zijn bijvoobeeeld: ravioli achtige pansoti in romige walnotensaus; trofie pasta met pesto, sperziebonen en aardappelen; in het najaar ook wel wild, zoals konijn en everzwijn klaargemaakt met olijven, kappertjes en pijnboompitten.

  • Ai Torchi: Genoteerd in de Michelin gids, dit is een verfijnd en goed verzorgd restaurant, waar je een degustatie menu kunt nemen of à la carte eet. Uitstekende keuken, goede wijnkaart. Er is ook een jongere, snellere versie van Bistrot I Torchietti naast Ai Torchi.
  • Osteria la Botte Gaia: Met deze uitstekende ligging aan het centrale plein ben je van gezelligheid verzekerd. Typische streekgerechten uit de Ligurische keuken.
  • Quarto di bue:  Niet voor de vegetarier maar voor wie graag van de grill eet is hier aan het goede adres. Het interieur is mooi met stenen muren en zichtbare balken, je hebt ook tafels op het terras.
  • Osteria del Cavolo: Een typische osteria, te herkenen aan de buitenversiering met kolen. Traditionele keuken met streekgerechten. 
  • Je zit hier uiteraard ook niet ver van culinaire hotspots zoals Alassio met het beroemde Ristorante Nove in Alassio met een Michelinster, Osteria dei Leoni in Albenga, Ristorante Muraglia Conchiglia d'Oro (Varigotti), Ristorante Claudio in Bergeggi en Ristorante Vescovado in Noli ook goed voor een Michelin ster
 Meer foto's van Finalborgo vind je hier.

Hoe kom je in het dorp Finalborgo in Italie

Ik heb me laten vertellen dat je per fiets kunt aankomen vanuit Turijn, maar voor wie liever de auto neemt, Finale Ligure is bereikbaar (afrit van de snelweg A10, doorrijden via Aurelia of aankomen bij de Colle del Melogno) of met de trein die om het uur rijdt tussen Ventimiglia, Genua een iedere paar uur een trein uit Milaan.

Tip! Wandeling naar het "Nederlands Dorp" vanaf het kust dorpje Varigotti

Wie graag wandelt, kan ik een leuke wandeling aanbevelen die je het beste met een gids kunt doen. Een prachtige zonnige route wanneer het koel is, het pad loopt door mediterraan struikgewas en olijfboomgaarden van de zee bij Varigotti naar het kleine dorpje Selva en passeert daarbij het karakteristieke Nederlandse Dorp.  Zie deze website voor excursies met de gids Dott. Francesca Magillo http://www.serinus.it/eventi.htm

  • Kaart ligging :