Grappa Riserva Privata van de distillerij Bottega

De tijd dat grappa alleen als koffieverbeteraar werd gezien ligt gelukkig ver achter ons. Nu dat we ook goede espresso koffie bij onze eigen supermarkt kunnen kopen is een caffè corretto - een gecorrigeerde koffie na de maaltijd ook niet meer nodig. Grappa, dat mag wel geconstateerd worden heeft een evolutie ondergaan, net als het hele natafel ritueel in Italie.

vinsanto2

Eindeloos natafelen met Vinsanto en amandelkoekjes

Zoals trouwens het hele digestief gebeuren in Italië veranderd is. Natafelen met een klein glaasje was tot voor kort eigenlijk vooral voorbehouden aan Vinsanto waarin amandelkoekjes gedoopt werden. Ik herinner me maaltijden waarbij we urenlang afwisselend de koekjes of de wijn moesten aanvullen totdat eindelijk beiden op het zelfde moment op zijn en de sessie kan worden opgeheven. De traditionele Vinsanto heeft plaats moeten inruimen voor talloze andere likeuren en waarvan de kwaliteit ook vele malen verbeterd is.

Er is ook duidelijk sprake van een 'smaak van de maand' of tijdelijke mode zoals ik afgelopen maand merkte toen na elke maaltijd een fles gitzwarte Liquorice Liqueur op tafel gezet werd. Met keelpijn en opkomende griep onder de leden heb ik me dit dropwater goed laten smaken, met mijn plausibele excuus dat het louter als medicijn werd ingenomen. Waar het vroeger ongetwijfeld ook toe diende.

Ieder z´n eigen likeurstokerij in de schuur

De kruidenlikeuren en grappa´s werden meestal thuis gestookt onder primitieve omstandigheden verweg van de spiedende blik van de accijnzen inspecteur. Gezien het volume alcohol zal het niet veel gevaar voor de volksgezondheid hebben opgeleverd, behalve dan dat je er weer niet teveel van moet drinken. Maar erg verfijnd was de smaak meestal niet vandaar misschien de gewoonte om de drank in koffie of koekjes te verstoppen. Die tijden zijn gelukkig voorbij.

Marketing maakt grappa ´salonfähig´

"Door de eeuwen heen was grappa niets meer dan een goedkope, draagbare vorm van centrale verwarming voor de arme boeren van noord Italie. Rijkere Italianen en de meeste buitenlanders gruwden ervan. Maar dat was voor de tijd dat Nonino en Percato er zich  mee bemoeiden", schreef R.W. Apple in de New York Times van 20 jaar geleden.

Grappa wordt gemaakt van de schillen en het zaad van druiven, een bijproduct van de wijnmakerij. De Grappa distillateur Nonnino begon in de 70er jaren met het produceren van een betere kwaliteit grappa door voor de ingrediënten (hoewel het nog steeds afval was) aan te kloppen bij de beste wijngaarden en de compost zo vers mogelijk te verwerken. Nonnino gebruikte hiervoor het afval van de Picolit variëteit, een druivensoort die normaal alleen voor dessert wijnen wordt gebruikt.

Slimme marketing mensen verpakten de grappa in mooie handgeblazen flessen en plakten er prachtige labels op, gevolgd door een aanbod van nieuwe soorten als grappa's die op hout worden bewaard en daardoor amber gekleurd zijn, of op smaak worden gebracht met vanille of karamel. Ook zijn er tegenwoordig grappa's met kruidenelixers of vruchtenextracten die het voortreffelijk doen als apero op ijs of met spuitwater.     

De druiven voor de Vinsanto liggen te drogen

Vinsanto ook al in een modern jasje 

Het recept voor Vinsanto is al bekend sinds de 14de eeuw, het werd door de eeuwen grotendeels gemaakt door boerenarbeiders van de wijngaarden die de overgebleven druiven op hun zolders droogden. Ook hier was het eindproduct een nogal ruwsmakend drankje niet geschikt voor verfijnde proevers.

Maar ook Vinsanto wordt tegenwoordig in respectabele wijngaarden gemaakt van speciaal daarvoor geteelde druiven. Alleen druiven die in kleine trossen groeien en een dikke schil hebben worden gebruikt en het hele proces wordt beter gecontroleerd, en wordt de wijn voor minimaal 3 jaar opgeslagen in kleine kastanjehouten vaten, bekend als caratelli.

En ook bij Vinsanto worden tegenwoordig diverse soorten op de markt gebracht, maar de meest bekende variatie is toch wel de droge Vinsanto die een veel lager suikergehalte heeft dan de gewone Vinsanto. Gelukkig kunnen we dus de traditie van eindeloos natafelen met een nu wat beter drinkbare Vinsanto in ere herstellen en wie weet wordt het eerstdaags de ´smaak van de  maand´.

Friuli-Venezia Giulia
Friuli Venezia-Giulia
Italië

Boek je verblijf met Booking.com

Booking.com

Hiermee steun je Dolcevia.com, het werk van onze schrijvers en journalisten en uiteraard ook SLOW toerisme naar Italie! Dolcevia.com werd in 2008 opgericht en is 100% onafhankelijk, we hebben als doel gevarieerd en zo objectief mogelijk informatie te geven over Italie.

Wat is jouw carbon footprint?

Vakanties, wereldwijd gezien, zorgen samen voor 8% van de zogenaamde carbon footprint en als we zo doorgaan zal dit 4% per jaar groeien. Volgens de World Travel and Tourism Council (WTTC) is het hoogstnoodzakelijk dat we ons bewust worden van de belasting die onze vakanties hebben op het milieu.

Op advies van de AITO (Association of Independent Travel Operators) en ook vanwege onze sympathie voor de Slow Food organisatie hebben wij besloten om onze reisartikelen en verslagen in het vervolg te voorzien van Dolcevia ecoboompjes die aangeven of een reis meer of minder vriendelijk is voor het milieu. Ook hotels gaan we voorzien we zo´n waardering. In de nabije toekomst zullen al onze reisartikels voorzien zijn van een ecoboom indicatie, waarbij 1 Dolcevia ecoboompje de minste en 3 Dolcevia ecoboompjes de meeste CO2 uitstoot uitbeeldt.

Licht Middelmatig Zwaar
Lichte milieubelasting Licht middelmatige milieubelasting Zware milleubelasting

Als reiziger heb je dus wel degelijk een keuze, denk maar aan het vervoer, het water, eten van lokaal geproduceerd voedsel (zero km), gebruik van papier, van plastic, en nog veel meer zaken.