Deze woorden gebruiken de inwoners van regio Piemonte voor Barolo, de wijn die hen het meest aan het hart ligt. Helaas was tot voor kort Barolo vooral een stroeve en schrale wijn. Maar er is veel veranderd in Piemonte. Barolo is drinkbaar geworden, met behoud van koninklijke allure. 1997 was het eerste jaar waarin de nieuwe Barolo zich manifesteerde en deze ontwikkeling zet door.

Zoete Barolo?

De antwoorden op deze vragen liggen besloten in de geschiedenis van wijngebied Barolo en het speciale karakter van de nebbiolo, het druivenras waar de wijn uit gemaakt wordt. Het 'Wijn der koningen' is in ieder geval niet uit de lucht gegrepen, want al vanaf de 18e eeuw mocht Barolo zich verheugen in de bijzondere belangstelling van het Piemontese vorstenhuis. Toen nog een merkwaardige wijn, want zowel rood, zoet als mousserend, werd Barolo in hofkringen veel gedronken. Medio 19e eeuw kwam Camille Benso, graaf van Cavour en rechterhand des konings, op het idee de Barolostijl drastisch te veranderen. Francofiel als hij was, wenste hij zich een wijn naar het model van de grote Bordeaux: zonder mousse of restsuiker, intens van smaak en lang houdbaar. Daartoe nam hij de Franse enoloog Louis Oudart in de arm, die zorgvuldige vinificatie, lange maceratie en houtlagering introduceerde, waarmee de basis gelegd werd voor de Barolo zoals we die nu kennen.

Lees ook deze berichten

Italiaanse wijnen of het horloge van George Clooney Italiaanse wijnen of het horloge van George Clooney
Italiaanse wijn
Voor een slordige €100.000 kon je vorige week 3 dagen bij Sting en zijn vrouw...
Etappe 20: met filmmaker Klaas de Jong door de wijngaarden van Alba naar Sestiere Etappe 20: met filmmaker Klaas de Jong door de wijngaarden van Alba naar Sestiere
Italiaanse wijn
"Toen ik 17 was had ik al meerder keren de Giro d'Italia van Friesland gefietst...

Spot niet met deze trots der Italiaanse natie

Met Oudart's ingrepen kwam echter ook een karaktertrek van de nebbiolo naar boven die bij het zoete hofslobbertje van daarvoor minder was opgevallen: niet geheel rijpe nebbiolo geeft een dunne smaak en harde tannines. En zelfs op de prachtige, vol op de zon liggende hellingen van de Barolostreek wordt nebbiolo maar heel zelden echt rijp. Maar wie durfde daar iets van te zeggen, gegeven de status van hofwijn en trots der Piemontese natie die Barolo zich inmiddels had verworven? 'Gewoon nog wat langer bewaren', was het standaardadvies aan diegene die het waagde de ondrinkbaarheid van de wijn aan de orde te stellen. Helaas bleken aroma en smaak van de wijn meestal overleden tegen de tijd dat de tannines genietbaar werden.

De cultwijnen van Gaja

De eerste het dit probleem onderkende was wijnmaker Angelo Gaja, uit het naburige Barbaresco. Hier is de bodem zanderiger dan in Barolo, waar de klei domineert. Barbaresco is daardoor meestal wat lichter dan Barolo, hetgeen de gemiddeld lagere reputatie van de eerstgenoemde verklaart. Maar beide wijnen worden voor 100% uit nebbiolo gemaakt, dus de problemen die dit ras oplevert kent men in beide gebieden. In tegenstelling tot zijn streekgenoten reisde Gaja veel, vooral in Frankrijk, en daar maakte hij kennis met moderne wijngaard- en keldertechnieken. Terug op zijn eigen bedrijf legde hij zich niet langer neer bij de gangbare tradities en veroorzaakte hij, vanaf begin zestiger jaren, een omwenteling in kelder zowel als wijngaard. Met het bekende resultaat: Gaja's Barbaresco's groeiden uit tot internationale cultwijnen en Angelo zelf bereikte de sterrenstatus.

Lees ook deze berichten

Rino Barillari, Rino Barillari, "de koning van de paparazzi in Rome”
Lifestyle Italië
Bij mijn opruimwoede tijdens de lockdown kwam ik wat foto´s tegen, jaren geleden...
Casa Castignano, vakantiehuis en wijnen uit Piceno in Marche
Italiaanse wijn
“Ohh wat ruikt het hier lekker naar anijs” zeg ik verrukt als ik door de tuin...

Barrique of geen barrique? Moet ik dat weten?

Je zou verwachten dat de andere bedrijven uit Barolo en Barbaresco de door Gaja opgedane ervaringen tot voorbeeld zouden nemen. Gek genoeg gold dit, met uitzondering van een paar uitzonderlijke producenten als Altare, Sandrone en Scavino, in eerste instantie alleen de keldertechnieken. Ingrepen als het verkorten van de maceratietijd, temperatuurgecontroleerde vergisting en gebruik van barriques voor de opvoeding van de wijn vonden vanaf de tachtiger jaren van de vorige eeuw ingang. Dit zorgde voor veel ophef tussen 'tradizionalisti' en 'modernisti', waarbij vooral het barriquegebruik de gemoederen bezig hield. De modernisten wonnen de slag, met een toegankelijker Barolotype als resultaat. Maar het basisprobleem, de onrijpe nebbiolo, werd niet of nauwelijks aangepakt, dus de wijn bleef gemiddeld genomen schraal en stroef. Hoe was dit mogelijk?

Druiven opofferen

Frederico Curtaz, van 1983 tot 1997 hoofd wijngaardbeheer bij Gaja en tegenwoordig onafhankelijk adviseur bij verschillende Barolobedrijven, probeert het uit te leggen: 'Kijk, bij Gaja wisten we op een gegeven moment dat alles draait om de schilrijping. Nebbiolo geeft alleen een volle smaak en zachte tannines bij door en door rijpe schillen. Zelfs in de goede jaren bereik je dat alleen door drastisch kwantiteit voor kwaliteit te verruilen. In concreto betekent dat: minder bemesten, korter snoeien, klonale selectie, meer stokken per hectare en, last but not least, groene oogst. In matige jaren moet 60%, soms zelfs meer, van de trossen in augustus worden weggeknipt, alleen dan haal je in oktober nebbiolo met de juiste schilrijping binnen. En vooral die groene oogst was bij de andere wijnboeren taboe. Zeker in Barolo begrepen ze niet dat op hun perfect georienteerde hellingen nebbiolo onrijp bleef als er geen druiven werden opgeofferd. Men vond het een schandaal!'

Lees ook deze berichten

Wine Masters seizoen 2: ´Italië´, van Klaas de Jong Wine Masters seizoen 2: ´Italië´, van Klaas de Jong
Italiaanse wijn
De trailer van het tweede seizoen van Wine Masters ITALY werd vandaag gelanceerd...
Siciliaanse wijn proeven op de helling van de Etna en op het eilandje Salina  Siciliaanse wijn proeven op de helling van de Etna en op het eilandje Salina
Italiaanse wijn
Sicilië is van alle Italiaanse regio´s misschien het meest herkenbaar. Iedereen...

Familieschande

Het verhaal wordt bevestigd door tal van jonge Barolisti. Frederico Grasso, van wijnbedrijf Silvio Grasso uit de omgeving van La Morra, vertelt dat er tot eind tachtiger jaren grote ruzie in de familie was over de groene oogst. 'Het is dat hier in La Morra een grootheid als Elio Altare zich al eerder achter de moderne wijngaardtechnieken had gesteld en bereid was zijn inzichten met anderen te delen. Ik heb daardoor veel van hem kunnen leren en bovendien heeft zijn steun ervoor gezorgd dat ik mijn familie heb kunnen overtuigen.' De vruchten van de veranderingen kon hij, letterlijk, pas vanaf begin negentiger jaren plukken.

Eenzelfde verhaal vertellen andere kwaliteitsbewuste wijnboeren, zoals Marco Parusso en Chiara Boschis. De strijd was hetzelfde, de tijd waarin hij zich afspeelde eveneens. Alleen verkregen zij hun steun niet van oude rot Altare, maar van de wijnmakersclub Langa'In. Deze werd begin negentiger jaren opgericht door Barbaresco-producent Giorgio Rivetti (van La Spinetta), met als doel de kwaliteit van de Piemontese wijnen te verhogen. Parusso: 'Onze wijngaarden liggen vlak langs de weg, iedereen ziet alles, en dan trossen gaan staan wegknippen ... Zonder het voorbeeld van Rivetti en de steun van de club had ik dat nooit kunnen doen.'

Lees ook deze berichten

Supermarkt wijn: 6 handige punten waar je op moet letten
Italiaanse wijn
Hoe maak je het beste een keuze uit het wijnrek van de supermarkt? Het schijnt...
Keramiek voor koningen van Franco Fasano Keramiek voor koningen van Franco Fasano
Puglia
Wat hebben prinses Paola van Belgie, Giorgio Armani en Francis Ford Coppola met...

Barolo, welk jaar?

Door een opeenvolging van niet al te beste jaren (91 tot en met 95) heeft de wereld even moeten wachten op het resultaat van alle veranderingen in de wijngaarden van Barolo. Het redelijke wijnjaar 1996 vertoonde al de eerste tekenen van verbetering. Maar pas in 1997, met warm en zonnig weer gedurende het hele groeiseizoen, viel alles op zijn plaats. Het is een sensatie om een Baroloproeverij van jaargang '97 mee te maken. Het oude patroon - een dominante meerderheid van niet of nauwelijks drinkbare wijnen met af en toe een uitschieter naar boven - is passa

Contactgegevens
Piemonte
Italië
Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Meer Italiaanse recepten

Italiaanse wijnen of het horloge van George ClooneyItaliaanse wijnen of het horloge van George Clooney
Voor een slordige €100.000 kon je vorige week 3 dagen bij...
Etappe 20: met filmmaker Klaas de Jong door de wijngaarden van Alba naar SestiereEtappe 20: met filmmaker Klaas de Jong door de wijngaarden van Alba naar Sestiere
"Toen ik 17 was had ik al meerder keren de Giro d'Italia van...
Casa Castignano, vakantiehuis en wijnen uit Piceno in MarcheCasa Castignano, vakantiehuis en wijnen uit Piceno in Marche
“Ohh wat ruikt het hier lekker naar anijs” zeg ik verrukt...
Wine Masters seizoen 2: ´Italië´, van Klaas de JongWine Masters seizoen 2: ´Italië´, van Klaas de Jong
De trailer van het tweede seizoen van Wine Masters ITALY...
Siciliaanse wijn proeven op de helling van de Etna en op het eilandje Salina  Siciliaanse wijn proeven op de helling van de Etna en op het eilandje Salina
Sicilië is van alle Italiaanse regio´s misschien het meest...
Supermarkt wijn: 6 handige punten waar je op moet lettenSupermarkt wijn: 6 handige punten waar je op moet letten
Hoe maak je het beste een keuze uit het wijnrek van de...
DE ITALIE NIEUWSBRIEF!
Meld je aan voor Goed Nieuws uit Italie van Dolcevia.com en krijg 15% korting in de webshop! (Voorbeeld? Klik hier voor het archief)